Kadınlar iş yerinde hâlâ haksızlığa uğruyor

"GBM Kadın Birimi'nde program direktörü olan Jocelyn Chu, bu yılki Dünya Eşitsizlik raporunda yer alan ve cinsiyet eşitsizliğini "küresel ekonominin belirleyici ve kalıcı bir özelliği" olarak nitelendiren çarpıcı rakamlara yanıt olarak, "Cinsiyet eşitsizliği, çağımızın en köklü ve önemli sorunlarından biridir" diyor.

Kadınlar daha uzun süre çalışıyor ve ücretli ve ücretsiz emek (ev işleri gibi) hesaba katıldığında, erkeklerin saatlik kazancının sadece üçte birini (%32) kazanıyorlar. Rapora göre , ücretsiz ev işleri dahil edilmediğinde bile kadınlar erkeklerin kazancının yalnızca %61'ini kazanıyor .

15 ila 64 yaş arası kadınlar, ortalama olarak erkeklerden haftada 10 saat daha fazla çalışıyor. 2025 yılında dünya genelindeki toplam gelirin dörtte birinden biraz fazlasını (yaklaşık %28) kazandılar; bu oran son 35 yıldır neredeyse hiç değişmedi.

Önde gelen ekonomistler Jayati Ghosh ve Joseph Stiglitz'in önsözünü yazdığı rapor, küresel nüfusun en zengin %10'unun tüm servetin neredeyse dörtte üçüne sahip olduğunu, en yoksul yarısının ise ancak %2'sine sahip olduğunu ortaya koyuyor ve eşitsizliğin insanların yaşamlarının her alanını nasıl etkilediğini inceliyor.

Cinsiyet eşitliği söz konusu olduğunda, onlarca yıldır yürürlükte olan ayrımcılık karşıtı yasalara ve savunuculuk çalışmalarına rağmen, eşitliğin hala uzak bir hayal olduğu belirtildi.

Chu, "Bu şaşırtıcı değil," diyor ve ekliyor: "Demokratik kurumların gerilemesi ve kadın haklarına yönelik tehditler nedeniyle cinsiyet eşitsizliği son yıllarda daha da derinleşti."

Rapora göre, kadınlar her yerde erkeklerden daha fazla saat çalışıyor. Çalışma saatlerindeki en büyük farklar, Orta Doğu ve Kuzey Afrika, Doğu Asya ile Güney ve Güneydoğu Asya'da haftada 12 ila 13 saat arasında görülüyor. Haftada altı ila yedi saatlik en küçük farklar ise Avrupa, Kuzey Amerika ve Okyanusya'da gözlemleniyor.

Rapora göre, dünyanın tüm bölgelerinde kadınlar erkeklere göre daha az istihdam ediliyor. Uygun fiyatlı çocuk bakımına erişim, ulaşım ve aile izni politikaları gibi yapısal engeller, kadınların istihdama girme ve istihdamda kalma yeteneklerini olumsuz etkiliyor.

Güney ve Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da çalışma çağındaki kadınların yaklaşık üçte biri istihdam edilirken, erkeklerde bu oran üçte ikiden fazladır. Avrupa ve Kuzey Amerika dahil olmak üzere diğer bölgelerde kadın istihdam oranları daha yüksek olsa da, aradaki fark hala önemli.

Bu arada, dünyanın tüm bölgelerinde kadınlar sürekli olarak çalışan erkeklerden daha az kazanıyor. Rapor, cinsiyetler arası ücret farkının "günümüzde de devam eden, inkar edilemez bir küresel olgu" olduğunu ekliyor.

ODI global düşünce kuruluşunda toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal içerme alanında kıdemli araştırma görevlisi olan Aatif Somji, cinsiyetler arası ücret farkının "son derece adaletsiz" olduğunu ve "ücretsiz bakım işlerinin büyük ölçüde kadınların omuzlarına düşmesi nedeniyle çok az ilerleme kaydedildiğini" söylüyor.

Ona göre, bu "görünmez görevler toplumu ayakta tutsa da", hâlâ "kadın işi" olarak kodlanıyor.

"Bu durum, kadınların bakım sorumluluklarını dengelemek için daha düşük kaliteli, daha düşük ücretli yarı zamanlı işlerde çalışmak zorunda kalmaları veya köklü toplumsal cinsiyet normları ve kalıplaşmış yargılar nedeniyle daha iyi ücretli işlerden uzak tutulmaları nedeniyle, ücretli işgücünde erkeklerle eşit şartlarda rekabet etmelerini çoğu zaman imkansız hale getiriyor," diyor.

Chu, kadınların çalışma hakları ve eşit ücretle ilgili mevzuat konusunda bazı ilerlemeler kaydedilmiş olsa da, değişimin hala gerçekleşmesi gerektiğini söylüyor. "Ataerkillik çok derinlere işlemiş durumda," diyor. "Kurumlara ve ekonomik sistemlere yerleşmiş durumda. Hanelerden hükümete, uluslararası kuruluşlara kadar uzanıyor."