YENİ YILIN FARKI
Öncelikle 2026 yılının hayırlı olmasını, geçen yıl(lar)daki savaşların, zulümlerin bittiği başta ülkemiz ve İslam ülkeleri olmak üzere dünyaya huzur, refah ve barışın egemen olduğu bir yıl olmasını dilerim. Herkesin yeni yıl için umutları ve beklentileri vardır mutlaka. Bu istek ve beklentiler
Yeni yılın ikinci haftasına girerken malum asgari ücret artışı ile beraber emekli ve memurların 2026 nın ikinci yarısı için yapılan maaş fakları netleşti. Yapılan artışlar yeterlidir veya değildir orası ayrı bir tartışma konusu. Ancak Otuz bir Aralık gecesi birileri yılbaşı kutlarken market ve avm’lerde farklı bir gece mesaisi vardı. Çalışanlar mevcut ürünlerin etiketlerini güncellediler. Yapılan maaş zammı sanki memur ve emekliye değil de marketlerdeki ürünlere yapılmış gibi birkaç gün içinde maaş zamlarından daha da yüksek fiyat değişiklileri etiketlere yansıtıldı. Devletin altı ay için verdiği maaş zammı ilk haftada vatandaşın cebinden gasp edildi. Acaba maaşlara hiç zam yapılmasa bu esnaf, marketler ve avmler etiketlere dokunmayacak ve bir yıl boyunca tüm ürünleri aynı fiyattan mı satacaktı?
Bu şekilde etiket değiştiren ve bir gecede %30 zam yapan avm ve zincir marketler yapay zeka destekli sistemlerle anlık denetlenmeli ve anlamsız, gereksiz ve gerekçesiz zam yapanlara çok ağır cezalar uygulanmalıdır. Artık bu denetimlerin zabıtayla, denetleme memuruyla yapılmasına gerek yok. Binlerce şubesi olan marketlerde, avm’lerde tüm satışlar yazar kasadan geçiyor. Kendi şirketlerinde kullandıkları satış ve stok takip sistemlerindeki verileri ilgili kurumların sistemlerine entegre edilmesi ve bu verilerin anlık olarak ilgili kurumlardaki sistemlere aktarılıp kontrol edilmesi çok zor olamasa gerek. Böylece tüm market ve avmlerin tüm satışları, firmalar arasındaki fiyat farkları ve ekonomik gerekçesi olmayan fiyat artışları ve olumsuzluklar tespit edilerek firmalara en ağır cezalar uygulanabilir.
Başka bir yanlışlık ise Tüik aylık enflasyonları her açıkladığında medya kuruluşlarında;
‘’Emekliler ve devlet memurları % 5 maaş zammını garantiledi.’’
‘’Bir ay sonra, Emekliler ve devlet memurları %7 maaş zammını garantiledi’’ gibi manşetlerin her ay tekrarlanması. Gören de sanacak emekli ve devlet memurlarının maaşlarına her ay zam yapılıyor. Halbuki bu haberleri yapanlar da biliyor her altı ayda bir altı aylık enflasyon farkının zam diye verildiğini.
Konunun başka bir yanı ise zam kavramının yanlış anlamda kullanılmasıdır. Maaş zammı denildiğinde mevcut maaşların reel alım gücü artırılarak yapılır. Ancak bir önceki yılda zamsız maaşla aldığınız bir ürünü yeni yılda zamlı maaşla bile alamıyorsanız bunun adına zam denmez. Bu olsa olsa maaşta kesinti olarak adlandırılabilir.
Gerçek ekonomiyle ilgisi olmayan bu gidişattan kurtulmak için işçi, memur, emekli, asgari ücretli vb kim varsa bunların maaşları hesaplanırken hedef enflasyon değil gerçek enflasyon dikkate alınmalı. İkincisi enflasyon farkları altı ay sonra değil her ay maaşlara yansıtılmalıdır. (Eşel mobil sistemi)
Yeni yılların eskisinden farklı olabilmesi için devlet kurumları her türlü ticareti kontrolü altında tutmalı. Satılan ürünlere makul kar marjları belirlenmeli. Tarladan ya da fabrikadan çıkan bir ürün son tüketiciye gelinceye kadar beş- on katına çıkmamalı. Madem ki bu ülke bir kabile devleti değil, kanun ve hukuk devleti, madem ki bu ülkede yüzlerce yıllık devlet tecrübesi var, o halde yüzlerce yıllık devlet tecrübesini modern bilim ve teknolojiyle bütünleştirip vatandaşına verdiği zammın bir gecede gasp edilmesini de önlemelidir.
Bu konuda devlet kurumları kadar vatandaşa da görevler düşmektedir. Herkes görmüş olduğu fahiş fiyatlandırmaları ilgili kurumlara bildirmeli. Fahiş fiyat uygulayan esnaf, zincir market ve avm’lerden alış veriş yapmak yerine hangi ürünü nereden daha uyguna alabileceğini araştırıp en ucuzundan almalıdır.